Znaczki Generalna Gubernia / GG

Na czym polega różnica między pierwszymi znaczkami wydanymi dla obszaru Generalnego Gubernatorstwa a późniejszymi, własnymi seriami obiegowymi tej niemieckiej administracji okupacyjnej? To pytanie porządkuje całą filatelistykę tego obszaru: pierwsze miesiące okupacji, po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa jesienią 1939 roku, obsługiwały znaczki będące nadrukami na przedwojennych emisjach, zanim niemiecka poczta okupacyjna wprowadziła własne, odrębne serie obiegowe z nowym nazewnictwem i symboliką. Administracja obejmowała kilka dystryktów pocztowych – między innymi warszawski, krakowski, lubelski i radomski, a od 1941 roku także galicyjski – których stemple i kasowniki są dziś odrębnym przedmiotem badań filatelistycznych. Kolejne serie obiegowe tego okresu obejmowały widoki zabytkowych budowli regionu, co dla historyków poczty stanowi dziś przede wszystkim materiał dokumentujący funkcjonowanie okupacyjnej administracji pocztowej na ziemiach polskich. Zachowane koperty i całostki z tego okresu bywają dziś analizowane równie uważnie co same znaczki, ponieważ trasa przesyłki i użyty urząd nadania dostarczają dodatkowych informacji o funkcjonowaniu poczty na terenach okupowanych.

Poczta okupowanych ziem jako przedmiot badań

Filatelistyka Generalnego Gubernatorstwa traktowana jest dziś jako wyspecjalizowany dział badań nad historią okupacji, wymagający ostrożności i solidnej wiedzy historycznej. W tym obszarze kolekcjonerskim najczęściej gromadzi się:

• pierwsze nadruki wprowadzone na potrzeby administracji okupacyjnej jesienią 1939 roku,
• własne serie obiegowe z widokami zabytkowych budowli regionu,
• stemple i kasowniki poszczególnych dystryktów pocztowych Generalnego Gubernatorstwa,
• koperty i całostki dokumentujące obieg pocztowy na terenach okupowanych,
• znaczki dopłaty wprowadzane przez administrację okupacyjną w kolejnych latach wojny.

Każda z tych grup wymaga odrębnej wiedzy specjalistycznej, ponieważ poczta tego okresu funkcjonowała w bardzo specyficznych, wojennych warunkach administracyjnych, odmiennych od zasad obowiązujących zarówno przed wojną, jak i bezpośrednio w samej Rzeszy.

Przy znaczkach pocztowych Generalnego Gubernatorstwa kluczowe znaczenie ma czytelność nadruku i autentyczność stempla, ponieważ ten dział filatelistyki, ze względu na duże zainteresowanie kolekcjonerskie, bywa też polem działania fałszerzy przedruków – pomocny bywa tu dokładny opis w katalogu Fischer, podstawowym źródle referencyjnym dla obszarów polskich. Znaczki czyste z zachowaną gumą są cenione w seriach obiegowych, egzemplarze skasowane zyskują natomiast na wartości wtedy, gdy odcisk datownika pozwala jednoznacznie wskazać konkretną placówkę pocztową – to on ma największe znaczenie dowodowe dla osób badających funkcjonowanie poczty w tamtym okresie. Zgromadzony tu materiał filatelistyczny dotyczy właśnie tego rozdziału dziejów ziem polskich i ułatwia jego rzeczowe, uporządkowane kolekcjonowanie w oparciu o sprawdzone opracowania katalogowe.