Znaczki Nowa Gwinea Holenderska

W katalogu Michel notowania znaczków Nowej Gwinei Holenderskiej zajmują tylko kilkanaście pozycji, co samo w sobie mówi wiele o krótkim żywocie tej poczty kolonialnej. Terytorium pozostawało pod administracją holenderską do początku lat sześćdziesiątych XX wieku, zanim władzę przejęła tymczasowa administracja Narodów Zjednoczonych, a następnie Indonezja, do której terytorium ostatecznie włączono pod nazwą Irian Zachodni. Ten krótki, wyraźnie zamknięty rozdział historii sprawia, że znaczki pocztowe Nowej Gwinei Holenderskiej stanowią zwarty, policzalny zbiór, w przeciwieństwie do wielu innych terytoriów kolonialnych, gdzie emisje rozciągają się na dziesięciolecia i wymagają wieloletniego kompletowania.

Motywy i technika druku

Emisje tego okresu koncentrowały się na lokalnej przyrodzie i etnografii - ptakach, roślinności tropikalnej oraz scenach z życia codziennego mieszkańców Papui. Druk offsetowy i rotograwiurowy pozwalał na dopracowane detale kolorystyczne, a znaczki obiegowe uzupełniano o motywy związane z herbem terytorium oraz portretem królowej Juliany, typowym dla ówczesnych emisji holenderskich posiadłości zamorskich. Nadruki prowizoryczne, stosowane przy okazjonalnych zmianach nominałów lub waluty rozliczeniowej, bywają dla filatelistyki tego regionu tematem samym w sobie - to właśnie one najczęściej różnicują pozornie podobne serie i wymagają uważnego porównania z wzorcami katalogowymi.

Kolekcjonerzy sięgają po te znaczki głównie z dwóch powodów: rzadkości wynikającej z niewielkich nakładów oraz szczególnego miejsca w historii dekolonizacji Pacyfiku. Ze względu na krótki okres emisji kolekcja obejmująca cały ten zbiór pozostaje w zasięgu nawet początkującego zbieracza, co czyni ją atrakcyjnym punktem wyjścia do dalszego kolekcjonowania holenderskich terytoriów zamorskich. Najchętniej poszukiwane są:

• czyste znaczki obiegowe z pełną, nienaruszoną gumą,
• bloki i arkusiki z ostatnich lat administracji holenderskiej,
• nadruki związane z przekazaniem terytorium administracji tymczasowej ONZ.

Dla kolekcji tematycznych poświęconych Oceanii albo procesowi dekolonizacji Pacyfiku są to pozycje trudne do pominięcia, mimo skromnej liczby samych emisji. Przy tak wąskim materiale liczy się każdy szczegół stanu zachowania - zębkowanie, centrowanie i świeżość barw mocno wpływają na odbiór całej kolekcji, gdy dostępnych emisji jest niewiele. Stemplowane egzemplarze z czytelnym odciskiem kasownika lokalnego urzędu bywają równie interesujące jak czyste, bo dokumentują realny obieg pocztowy na terytorium, a nie tylko jego papierową, kolekcjonerską stronę. Warto też pamiętać, że część nakładów trafiała wyłącznie do obiegu urzędowego, więc egzemplarze stemplowane bywają trudniejsze do znalezienia niż mogłoby się wydawać. W naszym katalogu można znaleźć wybrane pozycje z tego krótkiego, lecz charakterystycznego rozdziału filatelistyki kolonialnej Pacyfiku.