Poczta Polska wprowadziła do obiegu 18 października 2025 roku nową emisję filatelistyczną upamiętniającą rocznicowy jubileusz. Jest to arkusik ze znaczkiem pocztowym (numer katalogowy 5483) o wartości 5,80 zł. Wydano go z okazji 800 lat historii Parafii Mariackiej w Krakowie. Walor został wydany w nakładzie 100 000 sztuk. Skupia się na wizerunku Bazyliki Mariackiej - głównej świątyni w Krakowie, rozpoznawalnej dzięki bogatemu dziedzictwu historycznemu i artystycznemu.
Spis treści
I. 800 lat historii Parafii Mariackiej - główne daty
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Bazylika Mariacka) to jedna z najstarszych i najbardziej istotnych świątyń w Krakowie. Jej początki są datowane na około 1221-1222 rok. W tym czasie biskup krakowski Iwo Odrowąż miał ufundować pierwszy kościół parafialny. Lokalizacja ta od samego początku miała centralne znaczenie dla miasta, choć znajdowała się jeszcze przed lokacją Rynku Głównego.
Na przestrzeni stuleci kościół ewoluował, przechodząc od skromnej budowli do imponującej bazyliki:
-
Fundacja i zniszczenia: Pierwsza romańska świątynia została prawdopodobnie zniszczona podczas najazdu tatarskiego w 1241 roku. W latach 1290-1300 wzniesiono nowy kościół w stylu wczesnogotyckim. Powstał on częściowo na zachowanych fundamentach. Konsekrowano go w 1320 roku.
-
Gotycka rozbudowa (XIV-XV wiek): W drugiej połowie XIV wieku powstało wydłużone prezbiterium. Następnie korpus kościoła przybrał ostateczny kształt bazyliki (z nawą główną wyższą od bocznych). Konstrukcję tę wieńczy sklepienie krzyżowo-żebrowe. Wykonał je mistrz Mikołaj Werhner z Pragi (ok. 1395-1397).
-
Wieże i otoczenie: W XV wieku dobudowano liczne kaplice boczne. Wieża północna została podwyższona i przekształcona w miejską strażnicę (hejnalicę). Jej charakterystyczny hełm, nakryty w 1478 r. przez Macieja Heringka, został w 1666 r. ozdobiony złoconą koroną maryjną. W 1795 roku zlikwidowano przylegający cmentarz. Utworzono w jego miejscu obecny Plac Mariacki.
-
Renowacja i Matejko (XIX wiek): W latach 1887-1891 pod kierownictwem Tadeusza Stryjeńskiego przeprowadzono kompleksową restaurację. W trakcie tych prac wnętrze zyskało obecną, bogatą dekorację malarską (polichromie). Zaprojektował ją Jan Matejko, przy współudziale m.in. Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera.
II. Architektura i najważniejsze dzieła sztuki
Bazylika Mariacka jest przykładem gotyku w Polsce. Stanowi ona przede wszystkim ośrodek polskiej sztuki sakralnej. Wśród jej najważniejszych elementów znajdują się:
-
Ołtarz Wita Stwosza: Ukończony w 1489 roku w ołtarzu głównym. Jest to największa gotycka nastawa ołtarzowa w Europie. Rzeźby, wykonane w drewnie lipowym, cechuje niezwykła ekspresja i dbałość o detale.
-
Polichromie Jana Matejki: Są to malowidła zdobiące prezbiterium i nawy. Zostały stworzone w stylu neogotyckim.
-
Hejnał Mariacki: To tradycja odgrywana co godzinę z wieży północnej. Melodia urywa się w tym samym punkcie na pamiątkę legendy o trębaczu. Legenda o trębaczu mariackim wywodzi się z XIII wieku i wiąże się z najazdem Tatarów na Kraków w 1241 roku. Trębacz na wieży Bazyliki Mariackiej został wówczas trafiony strzałą w gardło w trakcie grania sygnału alarmowego, dlatego melodia hejnału do dziś urywa się nagle na pamiątkę jego bohaterskiej śmierci. Jest to symbol Krakowa, transmitowany codziennie w południe przez Polskie Radio od 1927 roku.
III. Projekt arkusika filatelistycznego - detale
Arkusik ze znaczkiem "800 lat historii Parafii Mariackiej w Krakowie" - Poczta Polska 2025
Arkusik filatelistyczny (projekt: Joanna Fleszar-Haspert) graficznie nawiązuje do wnętrza oraz wizerunku Bazyliki Mariackiej.
Na znaczku (nr kat. 5483) przedstawiono fotografię Bazyliki na tle panoramy Krakowa. Pozostałe elementy arkusika to:
-
Przywieszka: Zawiera fragment polichromii autorstwa Jana Matejki (z prezbiterium) oraz oficjalny logotyp jubileuszu 800-lecia.
-
Oprawa arkusza: Pionowe marginesy prezentują motywy z polichromii. Wykonał je Antoni Tucha. Polichromie te również znajdują się w prezbiterium.
-
Dekoracje: Arkusik jest ozdobiony bordiurą z motywami roślinnymi i kwiatowymi oraz napisem "800 lat historii Parafii Mariackiej w Krakowie".
-
Koperta FDC: Koperta Pierwszego Dnia Obiegu (nr kat. 2385) wykorzystuje rysunek Wieży Hejnalicy.
IV. Dostępność i dane techniczne
Arkusik ze znaczkiem "800 lat historii Parafii Mariackiej w Krakowie" trafił do sprzedaży 18 października 2025 roku.
|
Parametr |
Wartość/opis |
|---|---|
|
Autor projektu |
Joanna Fleszar-Haspert |
|
Liczba znaczków |
1 |
|
Wartość nominalna |
5,80 zł |
|
Nakład |
100 000 szt. |
|
Technika druku |
Offset + raster stochastyczny |
|
Format znaczka |
40,5 x 40,5 mm |
|
Papier |
Fluorescencyjny |
|
Arkusz sprzedażny |
5 znaczków + przywieszka |
|
Numer katalogowy (znaczek) |
5483 |
|
Numer katalogowy (FDC) |
2385 |
|
Data wprowadzenia do obiegu |
18 października 2025 r. |
Sprawdź ofertę naszych znaczków pocztowych:
Czytaj również:
